ΕΑΡΙΝΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ

του Γιάννη Ρίτσου


ΜΟΥΣΙΚΟ/ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ



«Άξιζε να υπάρξουμε

για να συναντηθούμε…»


«Σταθμός του Απείρου

-η καρδιά μας…»


Ο Γ.Ρ. έγραψε την Εαρινή Συμφωνία, μια αυτοβιογραφική ποιητική συλλογή, στα είκοσι επτά του χρόνια ενώ έδινε μάχη με τη νόσο της φυματίωσης και έμεινε έγκλειστος για περίπου ένα χρόνο στο Σ. Πάρνηθας από το χειμώνα του 1937 έως την άνοιξη του 1938.


Εισαγωγικό:

Αν και η επιλογή του έργου αυτού, έγινε προ COVID 19 –το τυχαίο στην τέχνη τελικά δεν είναι ποτέ τυχαίο– δεν μπορούμε να μην παραθέσουμε εδώ, τον έκδηλο παραλληλισμό της κατάστασης αυτής του ποιητή με τη συνθήκη της δικής μας πανδημίας του σήμερα. Σχοινοβατούμε μεταξύ του κόσμου της νομοτελειακής εξέλιξης και του κόσμου της απομόνωσης, προσδιορίζοντας τη σημασία της ατομικής βούλησης σε σχέση με το που τοποθετείται ο καθ’ ένας από εμάς. Το τώρα μας είναι το σκοτάδι. Όμως ο έρωτας είναι το φως. Έτσι, ακολουθώντας την πορεία αυτών των δύο κόσμων αναζητούμε το σημείο συνάντησης τους – υπάρχει; Και αν υπάρχει, όταν όλα γύρω μας αλλάζουν, πώς μπορούμε να κινηθούμε προς αυτό;


Λίγα λόγια για το κείμενο:

Ο Γιάννης Ρίτσος με την Εαρινή Συμφωνία υφαίνει ένα μανιφέστο στην αγάπη, τον έρωτα και τη συμπόρευση. Μέσα από ερωτικό, λυρικό κι αισιόδοξο λόγο δηλώνει πίστη και κατάφαση στη ζωή την ώρα που ο ίδιος βρίσκεται αντιμέτωπος με το διακύβευμα του θανάτου. Η απάντηση του προς το υπαρξιακό ερώτημα που τον απασχολεί την ώρα του εγκλεισμού του είναι ο έρωτας. Αυτό επιτυγχάνεται μέσα από μια ιστορία αγάπης που ο ποιητής ονειρεύεται και μας καταθέτει. Στο πρόσωπο του έρωτα αποδίδεται μια υπερβατική διάσταση που μοιάζει με ιδεατό. Με τον τρόπο αυτό φωτίζεται η φιλοσοφική πτυχή του έρωτα ως μοναδικός τρόπος τροφοδότησης της ύπαρξης των ανθρώπων. Το έργο σχοινοβατεί μεταξύ μιας ατέρμονης τρυφερότητας κι ενός παράφορου πάθους υπό το πρίσμα της ματιάς του ποιητή πως μόνο όταν η ψυχή συναντήσει την αγάπη, αξίζει η ζωή και αυτό πάνω από όλα είναι θέμα επιλογής.


Ο Ρίτσος σκιαγραφεί με αφοπλιστική ακρίβεια ένα πρόσωπο που συμφιλιώνεται με τις δυσκολίες της καθημερινότητας και αποδέχεται τις σκοτεινές πτυχές της ζωής γνωρίζοντας πλέον την ύπαρξη μιας ακόρεστης πηγής ευδαιμονίας η οποία λειτουργεί ως αντίβαρο. Μέσα από αυτό το πρίσμα σκιαγραφείται η κοινωνική, ενδεχομένως και πολιτική, σημασία της έννοιας της αγάπης και της συνύπαρξης, οι οποίες έρχονται να αντισταθμίσουν τις συνθήκες φόβου, καχυποψίας και απομόνωσης της σύγχρονης πραγματικότητας. Ο έρωτας και η αγάπη γίνονται ο δρόμος για τη ζωή. Κι ας έρχεται ο χειμώνας και το σκοτάδι ο έρωτας τους έμαθε πως δεν πεθαίνουν αλλά ξαναγεννιούνται ακολουθώντας τον κύκλο της ζωής.


Σκηνοθετική περιγραφή παράστασης:

Στην παράσταση προσομοιώνεται και εκτυλίσσεται όλη η διαδικασία σύλληψης και δημιουργίας του ποιητικού κειμένου και όχι μόνο το περιεχόμενο του κειμένου αυτό καθαυτό. Μέσα σε ένα λιτό σκηνικό χώρο, που παραπέμπει σε δωμάτιο σανατορίου, ο ποιητής παρατηρεί τη ζωή πίσω από ένα παράθυρο. Εμπνέεται από τη ζωή και αποφασίζει να τη βιώσει αποτυπώνοντας την στο χαρτί.


Την άνοιξη του 1937, ο ποιητής αρχίζει να γράφει και ολοκληρώνει το έργο του το χειμώνα του 1938, αφού πρώτα μας περιγράψει το πέρασμα των εποχών. Ο ποιητής, πότε απευθύνεται στον εαυτό του, πότε στην αγαπημένη του και πότε σε πρόσωπα του παρελθόντος του. Μέσα από αυτό το πέρασμα των εποχών «κοντοστέκεται» σε όλα τα μεγάλα συμβάντα της ζωής του, που τα συνδέει με τις αντίστοιχες εποχές, και τα ατενίζει μέσα από τα μάτια της αγαπημένης του. Το κείμενο και η πίστη του για τη ζωή ισχυροποιούνται τόσο, που ο κόσμος που «ανθίζει» πίσω από το παράθυρο (η ερμηνεύτρια και ο μουσικός) εισβάλουν στο χώρο του και τον συντροφεύουν σε ένα ταξίδι αναπροσδιορισμού και αποχαιρετισμού του παρελθόντος του.


Οι ποιητής καταφέρνει το αδύνατο. Φέρνει τον έξω κόσμο μέσα. Υπερβαίνει τον εγκλεισμό με τη δύναμη της σκέψης και της θέλησης. Όταν πια ο χρόνος έχει περάσει και η φθορά του έρωτα με την αγαπημένη του αρχίζει να διαφαίνεται και ο χειμώνας έχει ξαναέρθει, ο ποιητής επανέρχεται στην αρχική συνθήκη της πραγματικότητας του – τον εγκλεισμό. Εκεί, κάνει την ανατροπή με μια ευθεία προσταγή προς το κοινό προκειμένου να συνεχίσει να ζει, να ξανακοιτάξει στο παράθυρο και να βεβαιωθεί πως η άνοιξη θα ξαναέρθει, όπως πάντα έρχεται και πάντα θα έρχεται.


Η παράσταση μας στοχεύει σε μια καθαρή αποτύπωση του περάσματος των εποχών, των σταθμών των αναμνήσεων του ποιητή και της πορείας του έρωτα των δύο αγαπημένων. Το μεγαλύτερο μέρος της παράστασης θα συνοδεύεται από ζωντανή μουσική και μελοποιημένα σημεία της ποιητικής συλλογής. Αναφερόμαστε σε μια θεατρική μεταφορά του ποιητικού κειμένου και ακόμη περισσότερο σε μία θεατρική μεταφορά όλης της διαδικασίας της δημιουργίας του. Ο ποιητικός λόγος θα ειπωθεί με αμεσότητα, απεύθυνση και καθαρή πρόθεση προαγωγής της ιστορίας που σκιαγραφεί.


Συντελεστές:

Κείμενο: Γιάννης Ρίτσος

Καλλιτεχνική Επιμέλεια: Εύα Νάθενα

Σκηνοθεσία: Αικατερίνη Παπαγεωργίου

Κουστούμια: Εύα Νάθενα

Μουσική Σύνθεση: Αλεξάνδρα Μικρούτσικου

Σκηνικά: Αλέγια Παπαγεωργίου

Φωτισμός: Βαλεντίνα Ταμιωλάκη

Φωτογραφίες: Ελίνα Γιουνανλή


Πρωταγωνιστεί ο Δημήτρης Παπανικολάου

Στο ρόλο του Έρωτα η Χριστίνα Κωστέα